3 EYLÜL 1968’DE MEYDANA GELEN BARTIN-AMASRA

YER SARSINTISI

Hartmann WEDDING

Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü) Ankara

Makalenin tamamı ve fotoğrafları amasra depremi 

ÖZET. — önce, tanığı olduğum yersarsıntısının seyrinden söz etmek isterim.

Bundan sonra da yersarsıntısına temel teşkil etmiş olan nedenleri tartışmak ve nihayet özellikle mesken inşaatında

dikkate alınması gerekli sonuçlar söz konusu edilecektir.

Günlerden beri Karadeniz kıyılarında parlak bir güneş ve hemen hemen

çarşaf düzlüğünde bir deniz durumu hâkim bulunmaktaydı. Açılmak üzere bulunan

okullar dolayısıyle, sayıları binleri bulan turistler Amasra’yı terk etmişti. Havanın

güzelliği, çevre yerlilerinin birçoğu için Bartın veya Amasra pazarını ziyaret imkânı

yaratmış olduğundan, bu amaç için .ng.rülmüş olan meydanlarda toplanmışlardı.

Turislerin gitmiş olması, havanın güzelliği ve yerlilerden çoğunun açıkta bulunmuş

olmaları gibi faktörler — yani evlerden uzak bulunmaları — yersarsıntısı olduğu

anda bir ilâhî lütuf mahiyetini aldı.

3 Eylül 1968 salı günü saat 10.20 sularında, hiç bir belirli ön haberci olmaksızın

saniyelerce süren ve kulak zarlarını patlatıcı bir gürültü koptu. Zemin sallanıyor,

titriyor ve hemen ardından çok sayıda ev yıkılıyor veya az çok geniş nispette

çatlıyordu. Saat 11.19 a kadar, yani bir sonraki saat içinde, daha hafif olmak

üzere dokuz sarsıntı daha oldu ve 11.35 te, 11.36 da ve 14.23 te tekrar birkaç

şiddetlice sarsıntı kaydedildi. Zemin, akşama kadar rahata ermeyince, Amasra (ve

belki de öteki sarsılan yerlerin) halkı evlerden dışarı çıkarak açıkta gecelemeye hazırlandılar.

Saat 21.50 ye doğru sağanak halinde yağmur başladı ve geceleyin de

gök gürültüsü ortalığı çınlattı. Yağmur ancak birkaç gün sonra yavaşladı. İçme

suyu ve elektrik cereyanı günlerce kesik kaldı. 3 Ekim gününe kadar, yani tam bir

ay süreyle, zemin sarsıntısı günde 1-2 kez olmak üzere devam ettikten sonra tamamen

dinmiş g.ründü. Ancak 3 günlük bir tam sük.netten sonra, 6 Ekim günü

saat 17.47 de yeniden gümbürtülerle sarsıntılar olduğu gibi, 8 ve 12 Ekim günleri

de sarsıntı ve gümbürtüler kaydedildi. Bu sarsıntı artçılarının birkaçında, Amasra’-

da birçok pencere camı kırıldı. Sarsıntılar arasındaki aralıklar gittikçe büyümek ve

sarsıntı şiddetleri gittikçe azalmakla birlikte, aralık ayı sonuna kadar kesin bir dinme

meydana gelmedi. Birkaç günde bir, az çok şiddetli bir gümbürtü veya sarsıntı

oldu. Sarsıntıların bazen dipten gelen bir gümbürtüyle haber vermeleri, bunu takiben

belirli surette hissedilen bir sarsıntı oluşu, bazen de sadece gümbürtü olmakla

beraber, sarsıntı olmaydı dikkate değer bir olaydır.

Bununla birlikte, yalnız binalarda çatlaklar ve başka zararlar olmakla kalmamış,

karayollarında ve bilhassa vadi veya çukurlardan geçen yollarda çatlaklar

meydana geldiği gibi, yol alt yapılarının toprak yığınları halinde yükseldikleri de

136 Hartmann WEDDING

olmuştur. Yollar, dağların genel doğrultularında açılmış olduklarından, çatlaklar da

aynı doğrultuyu izlemişlerdir, yani güneybatıdan kuzeydoğuya yönelmiş bir durum

göstermişlerdir. Amasra’nın Büyük Liman çevresindeki evlerin .nünde çok güzel

iki «minyatür sistem» müşahede edilmiştir (Foto l ve 2). Bu sistemler hemen hemen

dosdoğru kuzey-güney doğrultusunda seyretmektedir. Bu yön, her ne kadar Amasra’nın

geniş çevresinde tektonik çizgi halinde sık sık ortaya çıkmaktaysa da, söz

konusu durumda tektonik ile ancak dolaylı olarak bağlantı halinde bulunmakta

olduğu muhtemeldir. Büyük Liman havzasının doğu kenarı, takriben kuzey-güney

y.nlü bir seyir takip etmekte ve limana giden yollar da, bu yüzden aynı doğrultuda

tertiplenmiş bulunmaktadır. Birbirinden birkaç metre aralıklı olan söz konusu

iki minyatür sistem, birinci binalar sırasının liman tarafındaki cephesinden takriben

1.5 m önde bulunmaktadır. Bu binalar, cephesi biraz ..kmüş ve bunun sonucu

olarak çatlaklar meydana gelmiştir.

Bununla birlikte, sert kayaçlar içinde de çatlaklar olmuş ve fakat bunlar,

çoğunlukla sık ormanlarla kaplı saha içinde pek göze g.rünür bir durum ortaya

çıkarmamıştır. Ben, Çakraz k.yünün güneyindeki Gegen k.yü yakınında birkaç

metre boyunda ve 40 cm eninde, 10 metreyi aşkın derinlikte bir çatlak g.rdüm.

Bu yarık NE y.nünden (N 35° E) gelmekte ve dikine derinlere inmekteydi.

Yersarsıntısının başka etkileri de olmuştur. Amasra ile Çakraz arasındaki

dik kıyı yükseltilerinden binlerce metre küplük kalker blokları, g.kgürültüsüne benzer

gümbürtülerle denize düşerek, burada bir yanardağın indifa etmiş olduğu fikrini

uyandıracak toz bulutları kaldırmışlardır. Toz, ancak saatler sonra durulmuş

ve bundan sonra kalkerlerin açık renkli kırılma satıhlarında yemden meydana gelmiş

olan taze d.külme hatları belli olabilmiştir. Aynı .l.üde olmamakla beraber,

buna benzer g.rüntüler, Amasra ile Çakraz arasındaki birçok yerlerde ve güneye

doğru Gegen k.yü dolaylarına kadar olan sahada da g.rülebilmektedir. Çakraz ile

Topal arasında meydana gelen böyle bir dağ kaymasında özellikle killi Lias harekete

gelmiş, bir dere mecrası tıkanmış ve böylece burada tabiî bir birikme g.lü

hâsıl olmuştur. Tortum (Erzurum) yakınındaki meşhur çağlayan da teşekkülünü

buna benzer bir nedene borçludur.

3.9.1968 günü saat 10.34 te Büyük Liman’dan bu yana, yani doğudan gelen

kü.ük bir taşma dalgası, 100 m kadar karaya sokulmuş, 14 dakika sonra gelen

ikinci dalga 50-60 m daha içeriye sızmıştır. 3 numaralı fotoda ikinci dalganın ortaya

çıkardığı süpürme bordürü belli olarak g.rülmektedir. Bu dalga, odun parçaları

ve sehpalarını, yani gemi kızaklarını sürüklemiş olmakla kalmamış, birçok kayığı

da karaya oturtmuştur. Bu kayıklardan biri de fotoda g.rülmektedir. Suyun

sessiz sedasız ve g.rünürde durmak bilmeyen ilerlemesini gözetlemek dehşet verici

bir durum olmuş ve orada bulunan birkaç seyircide bir panik başlangıcı başgöstermiştir.

Belli olmayan bir zamanda, belki de birinci ve ikinci dalga arasında geçen

zaman içinde, Amasra’nın Kü.ük Liman’ı tamamen boşalmıştır. Bunun kesin olarak

ne zaman meydana geldiği artık tespit edilememiştir; yerliler, sarsıntının devamınca

pek tabiî olarak saatlerine bakmaya vakit bulamamıştır.

Dalganın gelişi, muhtemelen, Çakraz çevresindeki sahanın yükselmiş olmasından

ileri gelmiştir. Köy, kuzeye açık bir körfezdedir ve çok güzel bir plajı vardır.

Bu körfezin batısıyle doğusunda, dikine güneye düşen Alt Permien kumtaşBARTIN-

AMASRA YERSARSINTISI 137

ları sınırı meydana getirir. Sarsıntıdan önce ancak sakin deniz ve bir hayli zahmet

verici bir tırmanmayla, körfezin batı tarafından kuzey burnuna yetişmek mümkündü.

Sarsıntı, bu batı tarafını ortalama 60 – 75 cm, yer yer 100 cm kadar yükseltmiştir.

Az ve fakat devamlı su altında bulunan kavkı sahası (Muschelrasen),

bugün su seviyesinin üstüne çıkmış ve böylece kuzey burnuna kadar ilerlemeyi

gayet kolay bir duruma getirmiştir. Körfezin doğu tarafında ise her şey, hemen

hemen eski durumunda kalmıştır. Orta kısım, yani özellikle plaj, sarsıntıdan sonra

10-15 metre nispetinde genişlemiş, deniz biraz çekilmiş, kumsal hafifçe yükselmiştir.

Tersine ön işaretli bu gibi hareketler Amasra’nın Büyük Liman çevresinde

de g.rülmektedir. Burada epey zaman önce, su hattından takriben 4-6 metre uzaklıkta,

kuma sağlam bir demir kazık sokulmuştu. Sarsıntıdan sonra, su hattı l

metreye kadar bu kazığa yaklaşmış ve denizin dibi burada bir miktar alçalmıştır.

Liman havzasının orta b.lümünde de 10 – 20 cm nispetleri içinde alçalmalar müşahede

edilmektedir.

A. Kalafatçıoğlu’nun bildirilerine bakılırsa, bu felâkette 29 kişi can vermiştir.

Yüzlerce kişi yaralanmış, tüm olarak 2000 ev tamamen ve 2650 ev kısmen harap

olmuştur. Harap olan evlerden birçoğu, ana sarsıntıdan sonra, inhidam tehlikesiyle

yıktırılmıştır. Başlıca zarar gören saha olarak Amasra – Bartın – Kayadibi –

Cumayanı – Çakraz (Şek. 1) mevkileri gösterilmektedir. Bu bölge içinde özellikle

genç alüvyonlar üzerine inşa edilmiş evler sarsıntıdan zarar g.rmüşlerdir. Sıkı zemin

üzerine yapılmış olan evler ise, geniş .l.üde zarardan korunmuşlardır. Pek

tabidir ki, nedenleri söz konusu evlerin inşa tarzına bağlı birçok istisnalar da yok

değildir. Sıkı zemin üzerine oturmuş evler, yaşlı veya k.tü inşa edilmiş olmaları

halinde, sarsıntıdan zarar g.rmüş oldukları gibi, alüvyonlar üzerine yapılmış evler

de dikkatli inşa edilmiş olmaları halinde, büyük .l.üde korunmuşlardır. Zarar

görmemiş olan evlerin dikkati çeken çoğunluğunda sadece bacalar yıkılmıştır ki,

bu da bu gibi evlerin bundan sonraki inşalarında daha dikkatli davranmak gerektiğini

gösterir bir işarettir.

Zarar g.rmüş evlerde, ortaya çıkan zarar iki şekilde ayrımlanabilir. Bunlardan

biri dikey sarsıntı y.nüne dayanan tip, ve ikincisi daha ziyade yatay komponentler

gösteren tiptir. Birinci sarsıntı y.nünde, evler bütün anlamıyle ..kmüş,

düşen eşyanın dağılma sahası pek az olmuş, çatı hemen hiç bozulmaksızın yıkık

bina üzerine oturmuş kalmıştır. Bay A. Kalafatçıoğlu’nun bana bırakmak lûtfunda

bulunmuş olduğu 4 numaralı foto, bu tipi pek etkili olarak göstermektedir. Bu

foto, İnpiri’nin birkaç yüz metre batısından çekilmiştir. Daha ziyade yatay komponentli

olan tipte, enkazın dağılma ve yayılma sahası tâbiatiyle çok daha büyüktür.

Nitekim, 5 numaralı foto, bir ev duvarının dikine aşağıya göçmemiş olduğunu

ve fakat yandan gelen sadme yüzünden az çok yol tarafına devrilerek, yolun

bütün genişliğini enkazla doldurmuş olduğunu çok belirli olarak göstermektedir.

Fotonun ön planındaki pencere çerçeveleri bunu çok güzel belirtmektedir. Bu çerçeveler

evin üst katına aittir. Orta plandaki ağır parçalar bile dikine aşağıya düşmemiş,

sarsıntının şiddetiyle evden birkaç metre öteye fırlatılmışlardır. Ben bütün

..kmüş binaları göremediğim için, açıklamış olduğum iki tipin meydana getirdiği

miktar nispetleri hususunda bir beyanda bulunmam mümkün değildir. G.rdüğüm

şudur ki, dikine olan tip daha az hâkimdir. Ana sarsıntıyle birinci dalganın geliş

zamanı arasında, yerden çok sayıda suların fışkırması ve bunun da yaklaşık olarak

dalga bordürüyle 3 numaralı fotoda karaya vurmuş olarak g.rülen kayık ara138

Hartmann WEDDING

sındaki sahada meydana gelmiş bulunması da bu durumu belirtmektedir. Bu g.rüntü

nispeten gevşek olan kumların aniden oturmuş olmalarıyle izah edilebilir. İkinci

dalga gelmeden önce, söz konusu su fışkırmaları tekrar dinmiştir.

Sarsıntının nedenleri, hiç şüphesiz, tüm bölgenin büyük tektoniğinde gizlidir.

Bartın sartıntısından birkaç gün sonra İran’da da büyük bir zelzele olmuş ve

ondan da birkaç hafta sonra Çanakkale çevresinde birkaç hafif sarsıntı kaydedilmiştir.

Geçen iki yılda Anadolu’da meydana gelmiş olan büyük.e yersarsıntılarını

da hesaba katarsak, yani Varto (1966) ve Adapazarı (1967) zelzelelerini sayarsak,

yerkabuğunun büyük çatlaklarından birinin buradan geçmekte olduğunu (Anadolu’da

«Paflagonya sikatrisi» olarak bilinen hat) ve fakat bu sikatrisin fonksiyonu hususunda

henüz nispeten az şey bildiğimiz ortaya çıkar. 3.9.1968 yersarsıntısının neBARTIN-

AMASRA YERSARSINTISI 139

denlerini bilimsel bakımdan doğru olarak değerlendirmek için, her halde ortaya

çıkan zararların detaylı bir haritasını çıkarmak gerekir; yani bütün tam, kısmen

veya az hasar g.rmüş evleri 1:25 000 ölçekli bir haritaya almak zorunluğu meydana

çıkar. Ben, adı geçen felâket bölgesinde yıllarca çalıştığım için, şu g.rüşü

öne sürebilirim: Çakraz doğusundaki çevrede bulunan Permien, takriben 3000 m kalınlığındadır.

Çakraz’ın batısında ise, birkaç kilometre gibi kü.ük bir menzil içinde

bu kalınlık 100 metre kadar bir nispete düşer. Demek oluyor ki, burada Permien

devrinde, doğudaki komşu bölgenin aksine pek az ..kmüş olan bir saha bulunmaktaydı.

Bu yavaş ve bir nevi frenlenmiş olan çökme tandansı, Permieni takip

eden Jura devrinde (burada şimdiye kadar Trias mevcudiyeti kesinlikle ispatlanamamıştır)

kısmen biraz olsun dengelenmiştir. Lias devri burada yer yer 500 m

kalınlıkları bulur (normal olan 50-100 metreye karşılık). Senomanien ise 600 metreyi

geçer. Bu duruma göre burada, jeolojik zamanlar boyunca çok hareketli olmuş

bir zon ile karşı karşıya bulunmaktayız ve bu süre içinde 3 eylül 1968 de yine

kü.ük bir hareket yüzeye çıkmıştır.

Bu hareketli zonun seyri hususunda ne yazık ki, hiç bir bilgimiz yoktur.

Bununla beraber, 1:500 000 jeolojik haritanın Zonguldak paftasını gözden geçirecek

olursak, Bartın’ın takriben 30 km SSE sundaki metamorfiğin veya Devonienin bir

ada gibi Mesozoikten dışarı çıkmış olduğunu g.rürüz. Amasra’nın hareketli yüksek

zonunun, dikine güneye, yani s.zü geçen bölgeye kadar uzanmakta olduğu düşünülebilir

ki, böylece haritası alınan sahalarda da müşahede edilmiş olan kuzey-güney

seyirli dislokasyon zonlarını daha iyi anlamamız mümkün olur. Ancak itiraf etmek

gerekir ki, hareketli zonun güneye uzantısı bugün için ancak muhayyel bir faraziyeden

öteye geçemez ve bu zon için şimdilik elimizde başkaca bir dayanak noktası

veya delil bulunmamaktadır.

Şimdi, Bartın-Amasra bölgesinde .nümüzdeki gelecekte tekrar büyük.e bir

yersarsıntısının muhtemel olup olmadığı gibi, ivedilik taşıyan bir soruyle karşılaşmaktayız.

Bu soruya olumlu karşılık veremediğimiz gibi, olumsuz karşılık da vermemizin

imkânı yoktur. Daha eskiden burada her halde yersarsıntıları olmuştur. Kalker

yükseltilerinden vadilere uzanan moloz akıntıları gibi hiç olmazsa kısmen az çok

şiddetli sarsıntılarla kopmuş olan bu sürüklenmelerden ve özellikle bölge içinde

her adımda rastlanan ve kısmen pek genç olan dislokasyonlar bunu göstermektedir.

Bununla birlikte, sarsıntılar arasındaki sük.net zamanları, g.rünürde kişinin kavram

gücü bakımından bir hayli önemlidir; yani bu aralıklar birkaç yüzyılda bir meydana

gelecek bir nispet gösterir; zira, henüz kısmen bir hayli sağlam kalmış olan

Amasra kalesinin duvarlarında herhangi bir etki izine rastlanmamaktadır. Amasra,

tam anlamıyle bir sarsıntı bölgesi olsaydı, kale de bir hayli tahribata maruz kalmış

olacaktı.

Buna rağmen, özellikle yeni ev inşaatında çok dikkatli davranmak gerekir.

6 numaralı foto, Amasra’nın Büyük Limanı kıyısındaki bir evi göstermektedir.

Gümrük idaresinin bulunduğu bu* binanın temel duvarları çok sağlam yapılmış

olduğundan, sarsıntıdan hemen hemen hiç zarar görmeksizin çıkmıştır. Yalnız yer

yer sıva d.küntüsüne rastlanmaktadır. Buna mukabil üst yapı oldukça kuvvetli

zarar g.rmüştür. Bunun da başlıca nedeni, 10 santimetreyi geçmeyen çok ince duvarlar

ve yetersiz inşaat malzemesi kullanılmış olmasıdır. 4 numaralı foto da, başka

bir misal vermektedir; burada g.rdüğümüz ev, 1967 yaz mevsiminde inşasına başlanılmış

bir evdir. Bu ev, olduğu gibi ..kmüştür. Bunun da nedeni, hiç şüphesiz

140 Hartmann WEDDING

duvarların yetersiz olan kalınlığıdır. Fotodan açıkça g.rülmektedir ki, bu duvarlar

tek tuğlayla .rülmüştür. Bunun gibi kusurlu inşa edilmiş evler, bir yersarsıntısında

tâbiatiyle oyun kâğıtları gibi yıkılırlar. Sarsıntının bir yerden ötekine değişen entansitesi

gibi birçok faktörlerin burada önemli bir rol oynamış oldukları bellidir.

İnsanoğlunun bu faktörleri önleme yeteneği yoktur, ancak evleri usulüne uygun

olarak inşa etmek ve böylelikle harap olma ön şartlarının birçoğunu engellemek

yeteneği var olsa gerektir. Evlerin alüvyonlar üzerine inşa edilmeleri de pratik

nedenler yüzünden her zaman engellenemez. Bununla birlikte, mümkün olan yerlerde

inşaatı sağlam temel üzerine oturtmak pekâlâ mümkündür. Bartın-Amasra sarsıntısında

yıkılan evlerin sayısı, ev inşaatına daha fazla dikkat edilseydi her halde daha

az olurdu. Bu yersarsıntısından alacağımız ders, hiç şüphesiz şudur: Ev inşaatında

daha dikkatli davranmak.

Neşre verildiği tarih 8 Ocak, 1969

B İ B L İ Y O G R A F Y A

KALAFATÇIOĞLU, A. (1968) : Bartın-Amasra depremi. M.T.A. Haberleri, Cilt, 7, no. 10.

WEDDING, H. (1968) : Amasra-Cide-Ulus bölgesindeki karbon gazı etüdleri. M.T.A. Rap. no.

Amasra, Karadeniz’in kıyısında yüzyılların sessiz tanığı… Antik çağlardan Bizans’a, Cenevizlilerden Osmanlı’ya kadar birçok uygarlığın izini taşıyor. 19. yüzyılın sonlarından 1960’lara kadar çekilen eski Amasra fotoğrafları, bu küçük kasabanın denizle kurduğu kadim bağı gözler önüne seriyor. O yıllarda limanda balıkçı kayıkları sıralanır, Horhor Deresi boyunca çocuk sesleri yankılanırdı. Direkli Kaya’ya çıkan patikalar, kasabanın panoramasını izleyen gençlerin buluşma yeriydi. Küçük Liman’da sabah sisini yaran tekneler, günün ilk ışıklarıyla birlikte yeni bir hikâyeye başlardı.

Bu blog yazısında, Amasra’nın geçmişine ait siyah beyaz fotoğrafları renklendirilmiş halleriyle göreceksiniz. Büyük Liman’ın kıyısında güneşin tonlarını, Horhor Deresi’nin kenarındaki yeşil dokuyu, Direkli Kaya’da rüzgârla dalgalanan denizi artık renkli olarak görmek mümkün. Her kare, yalnızca bir manzarayı değil, aynı zamanda dönemin insanlarını, giyimlerini, yaşam biçimlerini de bugüne taşıyor.

Büyük Liman: Amasra’nın kalbi. 20. yüzyıl başlarında yelkenlilerin ve balıkçı teknelerinin uğrak noktasıydı.
Küçük Liman: Hem o dönemde hem de bugün halkın denizle buluştuğu huzurlu bir koy.
Direkli Kaya: Efsaneleriyle, kayalık dokusuyla ve panoramik manzarasıyla Amasra’nın sembollerinden biri.
Horhor Deresi: Eski Amasra’nın içinden geçip denize ulaşan doğal su yolu. Etrafındaki taş köprüler ve evler geçmişten bugüne sessizce anlatıyor hikâyesini.

Bu fotoğraflar, Amasra’nın yakın tarihine dokunmanın en duygusal yollarından biri. Renklenmiş halleriyle, sadece nostalji değil; kasabanın ruhunu bugüne taşıyan canlı bir hafıza sunuyor. Yakında amasra.com.tr üzerinden bu fotoğrafların yer aldığı özel bir galeri sayfası yayınlanacak.
Ziyaret edenler, Amasra’nın geçmişini renklendirilmiş karelerle yeniden keşfedecek.

Kaynak: www.amasra.com.tr

Introduction: The Sacred Heritage of Amasra and St. Georgios

Known as the pearl of the Black Sea, Amasra is a city that stands out with its deep-rooted history and natural beauties. An important part of this rich heritage is the Byzantine holy figures and their stories. This comprehensive study will explore the life and miracles of St. Georgios of Amasra, one of the patron saints of Amasra, and explore his deep connection with the historical fabric of Amasra.

Before starting the historical narrative, it is important to note that St. Georgios the Great Martyr, known in the Christian world as the "Dragon Slayer" and commemorated on April 23rd, and St. Georgios of Amasra are different people.¹ St. Georgios the Great Martyr was a soldier from Cappadocia who was martyred under the Roman Emperor Diocletian (303). His life is full of miracles and resilience in the face of persecution, such as his marching in iron boats, surviving a well of boiling lime and smashing idols.¹ St. Georgios of Amasra was a bishop and ascetic of the late 8th and early 9th centuries; he was a spiritual leader, not a military martyr. This distinction is critical for a proper understanding of the issue and to avoid common misunderstandings. Clearly distinguishing between these two different saints is a vital step in emphasizing the unique historical context of St. Georgios of Amasra and helps to clear up any confusion in the reader's mind.

Amasra (Amastris) in the Byzantine Period: A Port and Religious Center

Amasra, known as Amastris in ancient times, was a strategically and economically important city on the Black Sea coast during the Byzantine Empire.² The city made its first appearance in Byzantine history in 695, when a local monk, Kyros, predicted that Emperor Justinian II would regain the throne.² Especially since the 9th century, Amasra has been one of the main ports of maritime communication in the Black Sea and an important military base.² In the 10th century, Niketas David Paphlagon referred to Amasra as the "eye" of Paphlagonia and the "Emporion" (trade center) of the trade with the Scythians (Russians) in the north, which clearly shows the prosperity and commercial vitality of Amasra in this period.³ These descriptions emphasize the city's central role in regional and international trade.

Amasra was not only a commercial and military center during the Byzantine period, but also an important religious center. Originally a bishopric under Gangra, it was elevated to the level of a metropolitanate in 940.³ This rise in religious status reinforced the city's growing importance and religious authority. Administratively, in the 10th century it was a city of the theca of Paphlagonia and the seat of a calepanon (local governor); in the 12th century it was ruled by a doux (military governor).³ This administrative and religious rise reveals the multifaceted importance of Amasra within the Byzantine Empire.

The Byzantine presence of the city was characterized by fortifications, especially against external attacks. In the 9th century, after the Russian raids on the Black Sea coast, new fortifications were built to strengthen the defenses of Amasra Castle.⁴ It was determined that smaller stones and thicker mortar were used in the walls built during this period compared to the Early Byzantine period, and brick material was also introduced.⁴ The part of the ancient city that spread to the mainland was probably abandoned after the Russian attack, and Amasra was reconstructed within new walls, with its two harbors on the neck and steep slopes of the peninsula.³ This urban transformation is a concrete example of Amasra's adaptation and resilience to external threats by reshaping not only its military but also its urban structures. While this emphasizes the city's survival strategies and the importance of its strategic location, it also reveals the physical infrastructural equivalent of the protective role mentioned in St. Georgios' Vita. This shrinking of the city and the strengthening of its fortifications clearly shows how Byzantine cities developed a defensive psychology and practices during difficult times.

The Life and Miracles of St. Georgios of Amasra

St. Georgios of Amasra was born in the mid-8th century in Kromna (modern Kurucaşile), about 40 km east of Amasra.⁶ At a young age he began a career in church administration, but later abandoned this path and retreated to an ascetic life as a hermit on Mount Agrioserike near Amasra.⁶ His miracles and fame on this mountain brought great pride and joy to the people of Amasra, for they considered him their "homemade hero".⁶ St. Georgios later joined a monastic community called Bonyssa and continued his spiritual development.⁶

When the office of bishop of Amasra became vacant in about 790, Patriarch Tarasios of Constantinople appointed Georgios, despite the emperor's preference for someone else.⁶ Georgios was consecrated as a bishop in Constantinople. During his tenure, the diocese of Amasra was elevated to autocephalous (independent) status.⁶ St. Georgios fulfilled not only his spiritual duties as a bishop, but also his social responsibilities. He healed the sick, reformed sinners, enriched the poor and eliminated debts. It is said that during his reign there was general prosperity in the city.⁶ These narratives show that St. Georgios was recognized not only as a religious leader, but also as a figure who contributed to the material and spiritual well-being of his people.

The life of St. Georgios is full of miracles, especially those that protected Amasra from external threats and gave hope to its people. One of the most remarkable miracles was the previously unknown Russian attack on Amasra. The hagiography of St. Georgios ("Vita") describes the Russians as "a people known to all for their barbarism, savagery and cruelty".⁷ According to the text, the Russians wanted to loot the Saint's tomb, but the city was saved by the Saint's divine intervention.⁷ This event is considered by many historians to be the earliest written record of the Russians' migration to Southeastern Europe and their first known contacts with the Byzantine Empire.¹⁰ This event demonstrates that Amasra was not only the center of a local religious figure, but also an important geopolitical theater of events in the early period of Byzantine-Russian relations. This emphasizes Amasra's strategic position on the Black Sea and its dynamic relationship with Byzantium's northern neighbors, placing a local hagiographic narrative in a broader historical context. Scholarly debate continues over the date of this attack; some place it between 825-830, others link it to the raid on Constantinople in 860, while others point to the 830s.⁷ Vita mentions the existence of a "closed fortification system" in Amasra during this attack ⁵also shows the importance of the city's defense structure.

According to the Vita, St. Georgios' protective influence was not limited to the Russian attack. During an Arab invasion targeting the region, the Saint is said to have traveled through the villages warning the inhabitants of the impending danger and guiding them behind the city's sturdy walls.⁶ Even after his death, the Saint is said to have continued to perform miracles from his shrine, for example preventing the Amasra River from overflowing and protecting the surrounding countryside from severe floods.⁶ The depiction of St. Georgios as not only a spiritual leader but also a physical protector of his city and its rural hinterland reinforced the perception of him as a "homemade hero" for the people of Amasra. This is a powerful theme that illustrates how hagiography shapes local identity and civic pride, and cemented the Saint's place in Amasra's cultural memory. His multifaceted role as protector emphasizes his importance in the daily life and defense of his people.

Table 1: Important dates and events in the life of St. Georgios of Amasra

"The Life of St. Georgios" (Vita): Significance as a Historical Source

The life and miracles of St. Georgios of Amasra are described in the hagiographic text "The Life of St. Georgios" (Vita), which survives in a single manuscript from the 10th century (Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 1452, fols. 57r-75r).⁶ This text is a unique primary source for Byzantine studies, providing a "gold mine" of information about Byzantine provincial life.⁶ The text's 19 folios detailing the Saint's life and miracles provide a rich window into the socio-cultural structure of the period.

Vita provides rare insights into the functioning of the medieval Black Sea port, the relationship between the provincial city and the rural hinterland, the psychology of defense and resilience in times of adversity, civic pride and local identity.⁶ The text has a standard hagiographical structure, including the Saint's origins, upbringing, spiritual formation, his mature achievements and posthumous miracles.⁶ This structure reflects the hagiographic traditions of the period, while at the same time ensuring the coherence of the narrative. In particular, Saint's expectation to serve the people of Amasra and its environs, rather than being limited to caring for his own family, demonstrates the prevalence of the idea of settlement-based, local loyalty in Byzantine hagiography.⁶

The original authorship and dating of the work remain unclear. Most scholars agree that the text was written in the 9th or 10th century.⁶ Some scholars, such as Vasily Vasilievsky and Ihor Ševčenko, attribute the work to the Saint's contemporary Ignatios Deacon and date it before 842, while Germaine da Costa-Louillet and Wanda Wolska-Conus offer different opinions.⁷ Athanasios Markopoulos, on the other hand, argued that most of the work belonged to Ignatios, but that the section on the Russian attack was added later (between 858-886) under the influence of Patriarch Photios.⁷ Alexander Kazhdan, on the other hand, has argued that despite the text's close ties to Empress Irene and Nikephoros I, its lack of anti-iconoclast rhetoric and similarities to Emperor Nikephoros II Phokas (963-969) suggest that it can be dated to the late 10th century.⁷ The ongoing scholarly debate over the authorship and dating of the Vita demonstrates that hagiographical texts are not only religious narratives, but also valuable sources of information about Byzantine history, culture, and politics that require careful interpretation. These debates reveal the difficulties historians face and the methodological rigor they apply when extracting information from primary sources. In this way, the Vita offers a unique window into Byzantine provincial life.

Traces of St. Georgios and Locations in Amasra

Although there is no specific church or monastery directly dedicated to St. Georgios in Amasra that has survived to the present day ¹³There are important Byzantine buildings and ruins that bear witness to his time and influence.

Fatih Mosque (Former Byzantine Church): The Fatih Mosque, located inside Amasra Castle, was originally a Byzantine church built in the 9th century.⁴ It was converted into a mosque during the conquest of Amasra by Fatih Sultan Mehmet in 1460/1461.²⁰ Although the original name of this church is not known for certain, it is referred to as "Old Church" or "Amasra Church" in the sources.²² The 9th century date of the building is of great significance as it coincides with the episcopate of St. Georgios (ordained c. 790) or shortly after his death. It is an architectural witness to the period in which the Saint lived and served, and is one of the most tangible Byzantine heritages in Amasra. The fact that the Fatih Mosque was built as a Byzantine church in the 9th century provides the most tangible and present-day structural link to the period in which St. Georgios lived in Amasra. This is a critical point for visitors to connect the Saint's story to the physical fabric of the city and experience history in a more tangible way.

Amasra Castle and Walls: The existence of a "closed system of fortifications" in Amasra during the Russian attack, mentioned in the Vita of St. Georgios ⁵emphasizes the importance of the city's defense structure. Amasra Castle and the walls surrounding it are an indication of the military and strategic importance of the city during the Byzantine period. Aziz's directing the people behind the walls during the Arab attacks ⁶ these fortifications played an active role and were central to the defense of the city. The ruins of the castle standing today bear witness to these historical events and symbolize the city's resilience in the past.

Mount Agrioserike and Bonyssa Monastery: It is stated that Mount Agrioserike, where St. Georgios practiced asceticism, is near Amasra and the Bonyssa Monastery, which he later joined, is also located in the region.⁶ Although the precise locations of these locations cannot be pinpointed today, it suggests that the rural hinterland of Amasra played an important role in the Saint's spiritual journey and was not just the urban core of the city. This emphasizes the Saint's connection to the local environment.

Amasra Museum: Amasra Museum is home to various archaeological finds from the Byzantine period. Cross necklaces, oil lamps, ceramics and coins on display here ⁶The Vita provides valuable clues to the daily life and religious practices of St. Georgios' time. These artifacts provide valuable insights into the "provincial Byzantine life" described in the Vita. ⁶ and provide visitors with a visual and tactile context of the society in which the Saint served. The Byzantine artifacts in the Amasra Museum embody the socio-cultural environment in which St. Georgios lived, serving as a bridge to understand not only historical events, but also the beliefs, lifestyles and economic activities of the people of that period.

Table 2: Historical Locations Associated with St. Georgios in Amasra

St. Georgios' Legacy and Memorial Day

St. Georgios of Amasra is recognized as a saint in the Orthodox Church and his memorial day is February 21.⁶ More than just a religious narrative, his life and miracles are an integral part of Amasra's historical identity and cultural heritage. He has become a symbol of the city's resilience in difficult times and the pride of the local population in their "home-made hero".⁶ St. Georgios will continue to be remembered as the patron saint of the city, representing Amasra's vibrant connection to the past. His story shows that Amasra is not only united by its natural beauty, but also by its deep historical and spiritual heritage.

Conclusion: St. Georgios in the Historical Depth of Amasra

The story of St. Georgios of Amasra is not only a biography of a saint, but also a rich narrative that reflects the strategic importance, religious life, struggle against external threats and cultural identity of an important port city of the Byzantine Empire on the Black Sea, Amasra. His Vita, despite academic controversy, remains a primary source that offers unique insights into provincial life of the period. This text is an indispensable resource for understanding the complexity and richness of life in a remote corner of the Byzantine Empire.

Visitors to Amasra can find the spirit of St. Georgios and with him the deep traces of Byzantine Amasra in the walls of the Fatih Mosque, the castle walls and the exhibits of the Amasra Museum. As tangible evidence of the era in which the Saint lived, these locations offer visitors the opportunity to establish a vivid connection with the past. St. Georgios will continue to be remembered as the patron saint of the city, representing Amasra's vibrant connection to the past. His legacy emphasizes the unity of Amasra, not only with its natural beauty, but also with its rich historical and cultural fabric.

Author: Kemal Onur Özman

Original PDF version of the article and sources:  History of St. Georgios of Amasra_

The Fatal Design of Amasra Castle: Machicolations ⚔️

What is Machicolation - The Invisible Threat from the "Stone Balcony"

• Description: Stone platforms with hollows at the base, overhanging the outside of the bastions with consoles
• Aim: The enemy approaching at the foot of the ramparts directly below shoot; pour arrows, stones, tar, boiling water/oil or lime
• Advantage Defender, by the enemy invisiblearchers shoot from the battlements without retreating

Traces in Amasra

Architectural Note: Instead of mortar between console stones in Amasra lead tenon traces are visible; preferred to increase resistance to heat.

How did the "invisible death trap" work?

1. The enemy is at the door - Battering rams start breaking down the door.
2. Defenders Deploy to the Base - Oil boilers and stone baskets are ready.
3. Bulk / Shot - Through openings in the base of the Machicolation full vertical shot is done; the target cannot escape.
4. Psychological Collapse - Unable to find cover, soldiers panic and the pace of the siege slows down.

Similar Examples from Anatolia and the World

Strategic Layer

• Steep Slope + Narrow Passage + Machicolation the combination will make Amasra "impregnable harbor" into a man.
• Byzantine and Genoese commanders used this system to protect the Black Sea trade route. multiple lines of defense with

History Engraved on Stones

Today, when you look down the battlements, you can see oil glassy layersurfaces that have been heated by fire hundreds of times. Amasra Castle is not just a landscape, The cold genius of medieval war engineering you watch.